کتیبه و نقش برجسته داریوش

 

نقش برجسته داریوش 6/5 متر طول و 3/2 متر عرض دارد که به دستور داریوش کبیر ایجاد شده و پیروزی وی بر گئومات (بردیای دروغین) و نُه تن از دشمنانش را که به اسارتش درآمده اند، به تصویر کشیده است. در زیر پای داریوش گئومات مغ به پشت افتاده و دستانش را به نشانه تسلیم بالا برده ، در بالای صحنه تصویر نمادینی از اهورامزدا (فروهر) که نام وی به کرات در کتیبه آمده، در حال اعطای حلقه قدرت به داریوش حجاری شده و داریوش نیز دست راستش را به نشانه نیایش به سوی وی بالا برده است. این اثر بین اواخر سال اول حکومت داریوش (مارس سال 520 قبل از میلاد) و اواخر سومین سال سلطنت وی (518 قبل از میلاد) ایجاد گردید. داریوش در کتیبه هایی که به خط میخی و به سه زبان فارسی باستان، ایلامی نو و اکدی (بابلی نو) نگاشته شده، ابتدا خود و خاندانش را معرفی کرده است. سپس واقعه قتل گئومات، به حکومت رسیدن خویش و شرح جنگ هایی که بر ضد حاکمان شورشی را آورده و در پایان کسی که این کتیبه را محو کند نفرین می نماید. در واقع کتیبه داریوش که طولانی ترین کتیبه ای است که در دنیا به زبان فارسی نگاشته شده کلید کشف زبان های بابلی، آشوری و همه زبان هایی است که به خط میخی نوشته شده است.